THƠ NGUYỄN BÍNH CÔ HÀNG XÓM

     

ankhanhtech.com.vn- Đã gồm nhiều bài viết về “Người sản phẩm xóm” của Nguyễn Bính, chú ý dưới các góc độ khác nhau, như folklore, phân trọng điểm học, biện bệnh tâm hồn… Ở đây, chỉ nhìn bài bác thơ dưới góc độ, nhưng nói một cách bình dân là “suy bụng ta ra bụng người”, tuyệt nói một phương pháp văn vẻ là “Lấy trong ý tứ nhưng mà suy”. Đã là suy bụng ta ra… thì rất có thể trúng tốt trật. Dù trúng giỏi trật, tốt hay dở, thì cũng là góp thêm một cái nhìn, một phương pháp “giải mã” về thi phẩm rất khét tiếng này của Nguyễn Bính.

Bạn đang xem: Thơ nguyễn bính cô hàng xóm

Người hàng xóm

Nhà thiếu nữ ở cạnh nhà tôi,Cách nhau cái giậu mồng tơi xanh rờn.Hai bạn sống giữa cô đơn,Nàng như cũng có thể có nỗi bi hùng giống tôi.Giá đừng gồm giậu mùng tơi,Thế như thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng.

Tôi mộng mị rất vơi nhàng…Có nhỏ bướm trắng hay sang mặt này.Bướm ơi, bướm hãy vào đây!Cho tôi hỏi nhỏ tuổi câu này chút thôi…Chả lúc nào thấy nàng cười,Nàng hong tơ ướt ra ngoài mái hiên.Mắt nàng đăm đắm trông lên…Con bươm bướm trắng về bên ấy rồi!

Bỗng dưng tôi thấy bồi hồi,Tôi bi thảm tự hỏi: tuyệt tôi yêu nàng?– Không, tự ân ái nhỡ nhàng,Tình tôi than lạnh lẽo gio tàn làm cho sao!

Tơ hong chị em chả chứa vào,Con bươm bướm trắng hôm nào cũng sang.Mấy hôm nay chẳng thấy nàng.Giá tôi cũng có tơ vàng mà hong.

Cái gì như thể nhớ mong?Nhớ nàng? Không! Quyết là không nhớ nàng!Vâng, từ bỏ ân ái nhỡ nhàng,Lòng tôi riêng biệt nhớ bạn vàng ngày xưa.

Tầm khoảng giời cứ đổ mưa,Hết lúc này nữa là vừa tư hôm!Cô 1-1 buồn lại thêm buồn…Tạnh mưa bươm bướm biết còn quý phái chơi?

Hôm ni mưa vẫn tạnh rồi!Tơ ko hong nữa, bướm lười ko sang.Bên hiên vẫn vắng láng nàng,Rưng rưng… tôi gục xuống bàn rưng rưng…

Nhớ nhỏ bướm trắng lạ lùng!Nhớ tơ xoàn nữa, nhưng mà không nhớ nàng.Hỡi ơi! Bướm trắng tơ vàng!Mau về mà chịu đựng tang nàng đi thôi!Đêm qua người vợ đã chết rồi,Nghẹn ngào tôi khóc… quả tôi yêu thương nàng.

Hồn trinh còn ở è cổ gian?Nhập vào bướm trắng nhưng mà sang mặt này!

Trúc Bạch, 12 mon 7 năm 1940

*
Nhà thơ Nguyễn Bính (1918–1966)

Bài thơ bắt đầu bằng:

Nhà phụ nữ ở cạnh công ty tôi

Cách nhau loại dậu mùng tơi xanh rờn

Một biện pháp vào bài vô cùng Nguyễn Bính. Nghĩa là bằng lục bát – thể thơ sở trường, ông đã kể một mẩu chuyện giữa “tôi” cùng “nàng”, nói như những nhà thông thái bây chừ là “diễn ngôn” một chuyện tình. Nếu mới chỉ đọc hai câu mở màn thì dễ mang đến rằng, làm cho hợp cùng với vần “ôi” (cạnh công ty tôi), của thơ lục bát, tác giả mới phù phép cho dòng “dậu mồng tơi” (có vần “ơi”) mọc lên ngơi nghỉ đây, chứ dòng dậu mồng tơi trong chuyện tình thì chả mấy thi vị! Đã là chuyện “chàng nàng” (giới trẻ hiện nay bảo là chuyện “ngôn tình”) được kể bởi văn vần, phải diễn ra ở dòng chốn, nếu như không là “một vùng như thể cây quỳnh cành dao” tiên cảnh, nơi Kim-Kiều gặp mặt nhau, thì ít nhất cũng là “dưới nhẵn hoàng lan” thơ mộng, vẻ bên ngoài như văn Thạch Lam, new hợp tình, hợp lý và phải chăng chứ!

Thế nhưng tiếp nối câu sản phẩm năm, lắp thêm sáu “Giá đừng tất cả dậu mồng tơi/ cố nào tôi cũng sang chơi thăm nàng” thì buộc bạn đọc bắt buộc dừng lại, suy tư. Bên cạnh đó là tất cả “chuyện” rồi, gồm “sự” rồi. Không phải vì để cho hợp vần, mang đến trơn tru mạch lục bát, buộc phải cái dậu mồng tơi đề xuất mọc lên ngơi nghỉ đây, nhưng nó còn là một “nhân vật” gia nhập vào câu chuyện, thậm chí là trung trọng tâm của câu chuyện nữa. Do cứ như lời thơ thì “hai fan sống thân cô đơn” với “nàng như cũng có thể có nỗi ảm đạm giống tôi”, nghĩa là hai khối cô đơn, cùng bao gồm chung một nỗi sầu buồn, cơ mà nhà lại ở ngay cạnh nhau, chỉ là “bên này” và “bên ấy”. Để phá vỡ cái khối cô đơn ấy, dòng “thành sầu” ấy không khó khăn gì, chỉ mấy bước đi sang mặt ấy thì biết đâu chẳng đã“được lời như tháo dỡ tấm lòng” rồi. Vậy mà chỉ do cái dậu mồng tơi xanh rờn như trêu ngươi, như thách đố kia, đã khiến cho tôi cần yếu qua thăm phái nữ được, hỏi vậy có ảm đạm không, gồm đau không?

Vậy chiếc dậu mùng tơi kia như thế nào, nhưng với “tôi” nó lại có quyền năng ghê gớm vậy?

Những ai hiện ra ở nông thôn phần đông biết rằng, mồng tơi là 1 trong những loài rau xanh phổ biến, lành nhân từ như rau củ muống, rau củ đay, rau ngót… địa điểm nhà quê. Còn cái dậu mồng tơi thì thường xuyên chẳng to phe, gớm ghê gì, một ít dòng que tre phòng lên, gài buộc thêm vào, ấy là thành dậu cho dây leo lên. Thuở đầu dậu còn cao ngang tầm khía cạnh người, chứ mồng tơi leo lên nhiều, dậu thường xuyên là vẹo vọ rạp xuống. ý muốn qua, nếu dậu thấp bạn ta có thể bước qua, nhảy đầm qua, hoặc không thì rẽ ngang cũng “chẳng tác động gì đến hòa bình thế giới”. Dây mồng tơi, ngọn mùng tơi cũng mượt mại, trơn tru tru, chẳng hại não cóc cáy gì, trừ khi dây tất cả quả thì trông giống như các cục sần nhẵn thín, bóp nhẹ một chiếc đã loang màu sắc mực tím đầy tay. Dân gian sẽ chẳng tất cả câu“quá bởi nhà giầu dẫm đề nghị gai mồng tơi” nhằm tỏ ý chế giễu cợt gần như ai chưa đưa ra đã không tự tin khó, kêu khổ đó sao. Vậy thì chiếc dậu mồng tơi chính là nút thắt của chuyện tình này. Nó là “thủ phạm” phân thành bên ấy, mặt này. Lần theo gai dây mồng tơi, men theo mạch dân dã nghĩ ngợi thêm nữa, thì dân quê chẳng đang ví von “nghèo rớt mồng tơi”, hay “xanh rớt mồng tơi” kia sao. Đúng rồi! Vậy mồng tơi ở đây đâu phải chỉ là dòng thứ mồng tơi trồng để lấy lá đun nấu canh, mà là ám chỉ dòng sự nghèo – nghèo… rớt mồng tơi. “Xanh rớt mồng tơi” thì cũng chính là từ cái nghèo rớt mà lại ra thôi. Hại thay, dậu mồng tơi ở đây không “xanh rớt” nhưng mà “xanh rờn” nghĩa là vô cùng rất nghèo. Thời nay mà gắng thi sĩ Hoàng è cổ Cương, vào trường ca “Trầm tích” còn tả cái nghèo khó của xứ Nghệ bởi một ví von để đời là“mảnh khu đất nghèo mồng tơi ko kịp rớt” cơ mà! nắm là ta vẫn tạm lần ra chiếc “chốt”, hay cái “mã” của “giá đừng…” rồi: mẫu nghèo. Nhưng nghèo thì hèn, thì khoác cảm, thì…

Còn nàng thơ – “nhân thiết bị chính” – thì sao?

Cứ theo văn phiên bản thì, ở mặt ấy“Nàng hong tơ ướt ra ngoài mái hiên”, một công việc thường ngày của bé nhà nông bao gồm nghề tằm tơ canh cửi, nghĩa là người vợ là nhỏ nhà lành, nhỏ nhà bình dân. Song, ví như là nhỏ nhà lành, bé nhà dân gian hồn nhiên như nhiên, sao lại “chả khi nào thấy người vợ cười”, mắt phái nữ thì“đăm đắm trông lên”? chị em cứ như thể cái “người lũ bà xa lạ” trong tranh của danh họa Kramxcoi bên xứ Bạch Dương vậy. Mới thấp loáng thấy bóng đàn bà sau dậu mồng tơi, chàng “tôi” như đã biết thành nàng hớp mất hồn, khiến cho quá nửa thân xác đại trượng phu như vẫn chìm vào cõi mộng. Trơn bướm vừa chợp chờn hiện ra, quý ông đã vội đón đường mà van vỉ “Bướm ơi, bướm hãy vào đây!/ đến tôi hỏi nhỏ câu này chút thôi”. Thì ra, chàng muốn biết chị em là ai, mà lại từ bóng hình đến xử sự lại như ám vào chàng, khiến chàng phân trung ương đến vậy?

Cứ “lấy trong ý tứ nhưng mà suy” thì thiếu nữ không là con nhà thường dân, tơ vàng con gái hong làm việc đây đâu chỉ là tơ quà của “một nống tằm là năm nong kén, một nong tuyển chọn là chín nén tơ”, mà ấy là… quà thật, như thời ni bảo là “vàng bốn con 9”! Nghĩa láng là nhà thiếu phụ rất giầu sang, không ít của nả. Nhưng mà kẻ đang giầu sang thì thường kiêu kỳ, thậm chí còn là hợm hĩnh. Vậy phải cái sự “chả lúc nào thấy người vợ cười”, “mắt đàn bà đăm đắm trông lên” (không trông xuống, chẳng trông ngang), cũng dễ hiểu thôi: chị em đài các, kiêu kỳ. Nàng đâu chỉ có là cô hàng xóm vẫn thường xuyên ngước mắt nhìn trời hai con mắt trong bên hiên nhà, hay cô hái mơ rẻ thoáng mặt động mùi hương Tích, hoặc cô bé chiều chiều đi tước đoạt đay chỗ bến sông quê… gồm đến hàng tá các thiếu nữ trong gia tài thơ tình Nguyễn Bính. Song, thiếu phụ ở đây là một cô bé có “căn kiếp” vô cùng khác, ko thùy mị, cũng chẳng lẳng lơ, mà có vẻ như u uẩn của một “bóng giai nhân” từ nơi nào đó lạc vào vị trí thôn dã.

Xem vào văn cảnh thì như một trong hai bên là nàng, hoặc tôi, vừa new dọn mang đến nơi này yêu cầu còn tưởng ngàng, chưa mấy giao cảm, ấy là nghĩ thế. Song, quy luật “lửa sát rơm nhiều ngày cũng bén” dường như không tất cả cơ may diễn ra ở đây. Ngày ngày cô gái lơ đãng sở hữu tơ ướt ra hong bên cạnh mái hiên, tất cả ngày nàng còn quên cả đựng vào, tơ đàn bà không vàng nóng màu rơm quê kiểng mà lại ánh lên màu lạnh lẽo của kim ngân – màu sắc của lịch sự trọng, quyền quý. Tơ thanh nữ chảy xuống, mắt người vợ trông lên, miệng bạn nữ thì hơi mím lại, ngoài ra cổ cô bé còn kiêu cha ngấn nữa. đàn ông Kim xưa, dán mắt vào “song hồ nước nửa khép cánh mây” để“Tường đông ghé mắt ngày ngày hằng trông” thanh lịch nhà chị em Kiều cảm thấy như “Ba thu dọn lại một ngày nhiều năm ghê”, còn đấng mày râu “Tôi”nay thì ngấp ngó sau loại dậu mồng tơi xanh rờn liếc đôi mắt trông lịch sự thấy thế, giỏi tưởng ra thế? không rõ! Dân gian đang chẳng tất cả câu “im lặng là vàng”, hay “có quà vàng chẳng hay phô” đó sao, mẫu sự yên lặng của bạn nữ là sự vắng lặng biết nói, biết phô, biết có tác dụng khổ kẻ khác.

Như vậy, sau số đông “giải ảo” về “dậu mồng tơi” về “tơ vàng”, thì vấn đề “người hàng xóm” bây giờ chỉ là diễn tiến tiếp của chuyện tình ảm đạm giữa “bên này” và “bên kia”, là hệ quả của việc eo le về đẳng cấp, về thân phận thân tôi cùng nàng. Nói một cách khác, bi tình bây chừ chỉ luân chuyển quanh chiếc “dậu mồng tơi” – mẫu “mà ta vẫn thường call là “mặc tình cảm yêu”, “mặc cảm thân phận”! Sự mang cảm như là bẩm sinh trời bắt này, Nguyễn Bính xem như một “đặc sản” trọng điểm hồn và được thi sĩ tái tạo nhiều lần vào thơ, như 1 motif, chẳng hạn “Con tằm được mấy chi phí tơ/ Chao ơi, mà cầu mà mơ lấy nàng/ Giầu sang đem số giầu sang/ Cứ tin tưởng chứ rằng cô bé yêu tôi/ Mấy khoa thi chót thầy ơi/ Thầy không thi đỗ nhằm rồi làm quan/ Để rồi lắm bạc, nhiều vàng/ Để cho nhỏ lấy được nàng, thầy ơi!/ cô gái về làm dâu bên tôi/ vườn dâu có thẹn với đôi tay ngà” (Nhà tôi). Hay“Em là con gái nhà giời/ Tôi là con cái nhà fan thường dân/ yêu thương em tất cả vạn gồm ngàn/ Nhưng thân phụ không hội chứng cho bàn tay không/ Anh thương hiệu chưa chỉ chiếm bảng rồng/ lấy đâu xe bóng chiến mã hồng vinh quy?”… Chuyện tự ti thân phận, duy nhất là ẩn ức nhục tình vào thơ Nguyễn Bính có mà kể cả ngày không hết!

Còn “tôi” là ai? quý ông duyên nợ gì với chiếc dậu mồng tơi, với tơ vàng, với bướm trắng?

Trở lại với mạch chuyện. Lâm vào hoàn cảnh éo le ấy, nếu như “tôi” là 1 trong trai làng mạnh mẽ, tự tin, thì cứ nhảy đại qua cái dậu mồng tơi sang bên ấy, hành xử kiểu dáng như đàn ông trai vào ca dao“anh cố gắng cổ tay, anh hỏi câu này có lấy anh chăng?”. giả dụ nàng làm nên bộ bắc bậc kiêu kỳ thì nhủ âm thầm rằng “Tiền ít không hít được của thơm”, rồi tự an ủi “Thì trăm nhỏ gái, nghìn bé gái/ bạn nữ cũng là người con gái thôi”, “bai bai” nàng… là xong! tuy vậy khổ cho cái kẻ nghèo rớt mồng tơi là “tôi” đó “tiền ít tuy vậy lại muốn hít của thơm”. Anh ta tuồng như rất lãng mạn, mơ toàn xoàn son, với đều là“quan trạng đi chín lọng vàng”,“công chúa cài đặt trâm thả tú cầu”, xuất xắc “cứ tin cậy chứ rằng thiếu phụ yêu tôi” nên nó mới bởi thế bi hài kịch. Thảm kịch của “hồn bướm mơ tiên” hay “hồn bướm mơ hoa” thì cũng thế. Thảm kịch này có họ sản phẩm với thảm kịch của đàn ông ngư phủ họ Trương xưa“Người thì thậm xấu, hát thì thậm hay” mà lại tơ tưởng con gái quan thừa tướng, lá ngọc cành vàng, bắt buộc đã buộc phải trả giá chỉ đắt. Cho dù bi kịch của hai đấng mày râu có không giống nhau về thời đại, về trả cảnh, về cung bậc, về kết cục.

Xem thêm: Người Tình Nữ Bá Tước (Lady Chatterley'S Lover) 1981 Vietsub Hd

Mặc cảm nghèo hèn xen kẽ với hoang tưởng, đã biến hóa “tôi” thành kẻ lẩn thẩn, âm thầm ước“Giá tôi cũng đều có tơ vàng mà lại hong”. Đã “giá đừng” ở mẫu đoạn “mồng tơi” , ni lại “giá tôi” ở dòng đẫn “tơ vàng” này nữa, thì chẳng dở hơi là gì. Mà lý do lại ước tất cả tơ vàng nhưng hong nhỉ? mẫu thằng bầy ông còn đương trai tơ mà lại ước có tơ kim cương để nhưng hong, thì còn ra làm sao. Cái tín đồ ấy nếu không thần khiếp thì cũng pê-đê là cái chắc! Cứ vào ý tứ nhưng mà suy, thì thôi đúng rồi, thêm một lượt nữa xác định tơ rubi ở đây là “vàng” – “vàng bốn bé chín” như đã nói. Diễn nôm theo phong cách người quê giỏi “quy ra thóc” thì tức thị tôi nhưng mà cũng giầu sang, thì ngại ngùng gì mà tôi lại không sang thăm nàng. Dẫu vậy hỡi ôi,“Châu ngọc làm sao hái được nhiều/ Tôi là thi sĩ của yêu đương yêu/ lấy đâu xe cưới ngời hoa trắng/ Với đầy đủ mâm cau tủ lụa điều”! (Một trời quan liêu tái).

Muốn tiếp cận cô gái mà bất lực, đề xuất trong chiêm bao quý ông đã đề nghị nhờ mang đến “con bướm trắng” – nhân vật thứ ba – như một sứ giả trung gian, trở về giăng mắc thân tôi cùng nàng, giữa bên ấy là mặt này. Cánh bướm đã mở ra nhiều lần, nhiều kiểu, nhiều kiếp vào thơ Nguyễn Bính. Đã có không ít bài viết, thậm chí còn hẳn một tiểu luận về biểu tượng “bướm” vào thơ ông, với rất nhiều là “cánh bướm dân dã”, “cánh bướm giang hồ”, “cánh bướm tình ái”, “cánh bướm thân phận”… Song, nhỏ bướm trắng ở chỗ này “chấp” tất cả các con bướm kia, bên cạnh sự “tổng hòa” các con bướm kia, nó còn rất liêu trai, ma mỵ và cũng giống như lây vẻ đài những của công ty nó. Nó không kiêu ngạo như nàng, tuy nhiên nó cũng thất thường, đỏng đảnh, tinh tai quái lắm. Vừa nháng thấy nhẵn nó, bắt đầu định hỏi nhỏ dại một câu thì nó “đã về bên ấy rồi”. Lúc thì ngày làm sao nó cũng sang, thời điểm thì chẳng thấy tăm dạng nó đâu, cứ như là trêu ngươi vậy. Với rất nhiều chấm lửng, chợp chờn thực lỗi cảnh “người mộng hóa bướm”, giỏi “bướm mộng hóa người” của phái mạnh Trang Chu mặt đất Tàu xưa. Bạn viết ngờ rằng (vâng, chỉ dám ngờ thôi), con “bướm trắng” tại chỗ này tượng trưng mang lại “bạc”, một nhiều loại kim ngân như “vàng”, bà mẹ với vàng. “Nói là bạc, im re là vàng”. Nó là kẻ đưa thư, là sứ trả tình yêu, nó có thì thầm, tỉ cơ gì không bởi thứ ngôn ngữ của loài bướm, thì có lẽ rằng chỉ tất cả tôi là hiểu, còn thanh nữ – nhà nó, thì coi như vẫn “ba không”: không thấy, ko nghe, không hiểu!

Tâm trạng phân chổ chính giữa của nam nhi “tôi”, vừa thích vừa e, vừa yêu vừa gét, sẽ được diễn đạt với nhiều cung bậc trong mẫu đoạn “lâm ly quy phượng” vào bậc nhất thất tình này, mà có bạn đã call là “phép biện bệnh của chổ chính giữa hồn, của tình yêu”. Ban đầu là “bỗng nhiên tôi thấy bồi hồi” rồi tăng lên “tự hỏi tốt tôi yêu thương nàng”, tiến cho tới cái gì như thể nhớ mong?”. Nhưng rồi như hại bị hớ, phái mạnh chối bay chối đổi mới ngay “cái gì” đó, khôn xiết cương quyết Nhớ nàng? Không! Quyết là không nhớ nàng!”. Trong gồm một cặp lục chén mà có đến các hai vệt hỏi với hai vết than, kể cũng chính là hiếm. Rồi, để có cớ phân trần cho nỗi bối rối tơ vò của lòng mình, nam nhi lại đổ thừa cho rằng Không, tự ân ái nhỡ nhàng, Tình tôi than rét mướt gio tàn làm cho sao!”, “Vâng, từ bỏ ân ái nhỡ nhàng, lòng tôi riêng nhớ chúng ta vàng ngày xưa”. Láy đi láy lại phần nhiều hai lần chuyện “ân ái nhỡ nhàng” với “bạn vàng” ngày xưa, ví dụ là phái mạnh đang như từ dối mình, cố giãi tỏ với người, rằng tôi không tồn tại nhớ nàng, nói gì đến chuyện tôi yêu nàng. “Bập” vào bạn nữ biết đâu tôi lại thêm một lần “nhỡ nhàng” khổ sở nữa, hãy tha cho tôi!

Cái “bài” này chàng đã từng “diễn” những lần rồi, và bao gồm lần vẫn tự thúNhưng yêu Oanh quá cho nên phải/ Mơ chuyện thần tiên nhằm dối mình” (Mơ chuyện thần tiên). Nhưng thiết yếu cái sự càng thanh minh, thì lại như càng tự tố giác rằng trong tận lòng lòng chàng có nhớ nàng, thậm chí là đã bị rung động nàng. Không nhớ nàng, rung rộng nàng sao lại khổ sở, trường đoản cú mình đánh vật với mình như vậy? Ở đây có sự mâu thuẫn, giằng xé giữa khối óc và con tim. Trái tim mách bảo là đàn ông đã yêu nàng, tuy nhiên lý trí lại cứ như mong muốn cưỡng lại. Trong cả đến khi thấy vắng bóng nàng, láng bướm vào cảnh “tầm tầm trời cứ đổ mưa”, chàng ngồi đếm thời gian “đến hôm nay nữa là vừa bốn hôm”, ngấm nỗi“cô đời bi đát lại thêm buồn”,  đến độ “rưng rưng… tôi gục xuống bàn rưng rưng…”, mà chàng vẫn còn cố chống chế “Nhớ bé bướm trắng lạ lùng/ nhớ tơ xoàn nữa, nhưng mà không nhớ nàng”. “Rưng rưng”, dù cho hai lần “rưng rưng” thì mới chỉ xuýt khóc, chứ… không khóc.

Mạch thơ mang lại đây chuyển hướng làn phân cách rất bất chợt ngột:

Hỡi ơi bướm white tơ vàng

Mau về mà chịu đựng tang người vợ đi thôi

Hôm qua con gái đã bị tiêu diệt rồi

Ngẹn ngào tôi khóc… quả tôi yêu thương nàng

Chuyện gì cần đến đang đến. Bức tường chắn ngoan cố đã òa vỡ. Đến phía trên lại nảy ra điều băn khoăn là, vì sao nàng chết bất ngờ đột ngột thế? vì sao chỉ khi cô gái qua đời thì chàng mới tự thú “quả tôi yêu thương nàng”? “Tôi yêu nàng” chỉ cha từ ấy thôi mà lại sao nhọc nhằn, đớn đau vậy? Lại suy bụng ta ra… bụng chàng: chắc rằng là chỉ khi “con người kiêu sang” trong đàn bà chết đi và “con bạn mặc cảm” vào tôi cũng chết theo, thì mới “Nghẹn ngào tôi khóc… trái tôi yêu nàng”. fan viết thì cứ tin rằng, thiếu nữ không “tự chết”. “Tôi”- người sáng tác bài thơ – bắt đàn bà phải chết. Đấy là quyền năng của hình dạng thi sĩ “lãng mạn song không… phương pháp mạng”- người đã sáng tạo ra cả một nhân loại cô đơn, ảo mộng của riêng biệt mình, cùng cũng là cân xứng với lo-gic của mẩu chuyện tình bi tráng này. Nếu thiếu nữ không chết thì không thể có chuyện vỡ vạc òa nước mắt thuộc tiếng mức nghẹn ngào thú nhận“quả tôi yêu thương nàng”. Yêu nàng nên tôi mới khóc, yêu đàn bà nên tôi phải kê nàng (đúng ra là loại sự kiêu kỳ, đài các của nàng) bị tiêu diệt đi!

Tình yêu, mặc kệ những éo le, khoác cảm, sau cuối vẫn chiến thằng, vẫn tấu lên khúc khải hoàn, dù giọt nước mắt bao gồm muộn mằn!

Đến đây hầu hết tưởng chuyện “người sản phẩm xóm”, cơ mà cũng là chuyện của “tôi”, chuyện của tương đối nhiều người, nhiều thời, có thể kết được rồi. Một thảm kịch tình đã hạ màn. Chị em chết vậy là hết chuyện. Dòng “dậu mồng tơi” sẽ làm hoàn thành sứ mệnh của mình. Song, nếu nắm thì còn đâu chiếc kết “có hậu” của chuyện tình theo phong cách tư duy Á-Đông, còn đâu là Nguyễn Bính – Điệp Lang tài hoa, lãng mạn1. Con bướm white lại xuất hiện, tuy vậy không với tư biện pháp là sứ giả chuyển thư mà với bổn phận của fan nhà “chịu tang” nàng, thuộc với sứ mệnh chở vong hồn tình yêu:

Hồn trinh còn ở è cổ gian?

Nhập vào bướm trắng mà lại sang mặt này!

Cái “hồn trinh” ấy là dòng hồn trong trắng, nguyên sơ, còn chưa nhuốm mùi hương giầu sang, tục lụy, chưa bị đời chiều chuộng, vì vò, khiến cho “sờn mòn”, “nhàu nát” (ý thơ X.Esenhin) thì rất xứng danh được tôn thờ, được phục sinh, thăng hoa thuộc bướm trắng – biểu tượng của cái đẹp trinh trắng, ước ao manh, dễ dàng vỡ. Bởi vì suy mang đến cùng, thì có lỗi gì đâu khi con gái đẹp, lại hiện ra trong một mái ấm gia đình quyền quý? chiếc đẹp, mẫu giầu, dòng sang có quyền năng, có giá của nó chứ!

Trong cơ chế thị phần có triết lý hôm nay, hình như quyền năng của dòng đẹp, mẫu giầu (nhưng chưa chắc hẳn đã sang) đang sẵn có cơ “lên ngôi” nữa thì cần (?). (Thì cứ xem gần như scandal, những drama của giới showbiz đang mỗi ngày tự phơi bày trên mạng làng hội lúc này thì rõ). Bao gồm chăng là chính “tôi”, kẻ say mê tình tốt vơ vào“cứ tin cẩn chứ là cô gái yêu tôi” mới gồm lỗi. Mà chắc chắn gì chàng bao gồm lỗi, ông trời như mong thế, bắt cố kỉnh “còn tôi trời bắt có tác dụng thi sĩ”, đày ải thế. Đi đâu, sinh sống đâu, chú ý gì chàng cũng giống như mắc, như sa vào lưới tình giăng sẵn, cho nỗi bắt buộc kêu lên “Yêu sao yêu mãi thế này/ Tôi như một kẻ sa lầy vào yêu”. Thì đấy, nhìn vào vườn cánh mày râu thấy “hoa đá quý với bướm kim cương hôn nhau”, nhìn thăng thiên chàng như thấy “những cành lá nó cưới nhau”, mùa xuân đến quý ông reo lên như của bắt được “Chị ơi, em cưới mùa xuân nhé?”…Cứ nghĩ, không có cái tín đồ lẩn thẩn, lẩm cẩm, ham mê như đại trượng phu giữa chiếc đời ồn ã, bon chen, thực dụng thì còn đâu thi vị, còn gì là “nhung với tuyết”! với tâm nuốm ấy, thì tình yêu mặc dù cho là đơn phương, thiết yếu kết trái vào đời thực thì quý ông sẽ cho cái đó thăng hoa trong đời ảo, phục sinh cùng cánh bướm trắng, “chắp cánh, lập tức cành” vào một kiếp khác:“Đêm qua mơ thấy hai bé bướm/ Khép cánh tình thông thường ở giữa đời” (Hết bướm vàng).

***

Đã rộng 80 năm kể từ thời điểm thi phẩm “Người sản phẩm xóm” của Nguyễn Bính ra đời. Bao nhiêu nước mắt vẫn chảy qua chân cầu tình yêu bắc trên rất nhiều trái tim đa cảm, ngấm đẫm vào trang thơ. Hàng trăm thi khúc bolero vẫn tấu lên réo rắt bên trên nền bướm trắng, tơ đá quý mộng ảo. Sản phẩm tá bài viết đã thành lập xung quanh thi phẩm đặc sắc mang đậm chất Nguyễn Bính này. Nạm mà cho hôm nay, giữa thời 4.0, nơi đây trên loại dậu mùng tơi xanh rờn dân dã, phơ phất tơ vàng đẳng cấp và sang trọng ấy, người viết đông đảo dòng bình tán thô thiển này vẫn như Thấy nhỏ bướm trắng cất cánh thơ thẩn/ Ý hẳn đi kiếm hương cố kỉnh nhân” (Hương cố kỉnh nhân).

Khu ngoại giao đoàn, phần lớn ngày thiết yếu Hạ, 2021.

PHẠM CÔNG TRỨ

________________

(1) Theo hồi ức của phòng thơ – đơn vị viết chèo Hoàng Tấn (tức hồ nước Tăng Ấn), một người đồng bọn của Nguyễn Bính, thì: “Nguyễn Bính gồm một tập thơ đầu tay chưa in cơ mà Bính vô cùng trân trọng. Đó là tập thơ Bướm.

Xem thêm: Lời Bài Hát Thứ Ba Học Trò (Nguyễn Nhất Huy), Lời Bài Hát Nhất Quỷ Nhì Ma (Ost

 Bính tự dìm tiền thân của mình là Bướm, yêu cầu lấy cây viết hiệu là Điệp Lang, trường đoản cú coi bản thân là hồ Điệp, Trang sinh, hồn bướm mơ hoa, các giấc bướm sẽ ru Bính vào cơn mơ triền miên, quên dòng thực tại nhức buồn, xuyên suốt thời thơ ấu. Sát bên tập thơ Bướm đó, Bính còn cho tôi coi tủ chứa đồ khá công trạng về hồ hết cánh bướm đầy đủ loại, đầy đủ cỡ, đầy đủ sắc màu mà Bính săn bắt giữa những năm tháng ở Thái Nguyên, Phú thọ, yên ổn Bái, Cao Bằng…”.
(Nguyễn Bính thi sĩ giang hồ).